...................................................

...................................................

Ο ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΕΚΤΟΝΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΘΕΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΥΔΕΝ ΘΕΤΩΝ ΟΡΙΟΝ ΕΝ ΤΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΙ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ

Το υποκείμενο στη γνωσιακή επιστήμη


Γνωσιακή επιστήμη ονομάζουμε τη διεπιστημονική μελέτη του νου.

Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει μια ενιαία «γνωσιακή επιστήμη». Υπάρχουν «γνωσιακές επιστήμες». Δηλαδή, διαφορετικοί κλάδοι που συνεισφέρουν στην προσπάθεια περιγραφής και κατανόησης των νοητικών λειτουργιών. Επιστήμονες από διαφορετικές οπτικές γωνίες, με διαφορετικές μεθό­δους, διαφορετικά μέσα και διαφορετικά συγκεκριμένα στενά πεδία μελέτης, συνεργάζονται με ελπίδα και στόχο ότι θα προκύψουν συγκλίνουσες ενδείξεις αναφορικά με τη λειτουργία του νου. 
Στις γνωσιακές επιστήμες συγκαταλέγονται και συνυπάρχουν πολλοί επιστημονικοί κλάδοι. Ίσως οι κυριότεροι είναι η γνωστική ψυχολογία, οι νευροεπιστήμες, η γλωσσολογία, η φιλοσοφία και η τεχνητή νοημοσύνη. Οι κλάδοι αυτοί συμμετέχουν στο συλλογικό εγχεί­ρημα, με την κοινή πεποίθηση και θεμελιώδη υπόθεση εργασίας, ότι ο νους είναι ένα είδος μηχανής που υλοποιείται από τον εγκέφαλο. 
Λέγοντας ότι ο νους είναι μια μηχανή, εννοούμε ότι είναι ένα νομοτελειακό σύστημα. Συχνά εργαζόμαστε με βάση την πιο ισχυρή υπόθεση, ή ελπίδα, ότι ο νους είναι ένα προβλέψιμο σύστημα που διέπεται από ντετερμινιστικούς νό­μους. Τους νόμους αυτούς καλούμαστε να ανακαλύψουμε και να περιγράψουμε. 
Ο εγκέφα­λος είναι το φυσικό σύστημα που υλοποιεί το νου. Ο εγκέφαλος, φυσικά, διέπεται από τους νόμους της φυσικής. Ο υλιστικός μονισμός αποτελεί βασική αρχή και θεωρείται δεδομένη θέση από τους επιστημονικούς κλάδους που συναποτελούν τη γνωσιακή επιστήμη. Οι εναλ­λακτικές προσεγγίσεις της φιλοσοφίας του νου αναφορικά με τη σχέση μεταξύ εγκεφάλου και νου δεν προσφέρουν στην εμπειρική διερεύνηση των νοητικών λειτουργιών και πρακτικά δεν αφορούν τους μη φιλοσόφους των γνωσιακών επιστημών.
Εφόσον ο νους ταυτίζεται με την εγκεφαλική λειτουργία, αυτό σημαίνει πως όλες οι όψεις του νου πρέπει να ταυτίζονται με κάποιες όψεις της εγκεφαλικής λειτουργίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να γίνει αναγωγή εννοιών σε επίπεδο νοητικής περιγραφής. Δεν θα ήθελα να μπω εδώ στο διαφορετικό ρόλο που αποδίδεται στην εγκεφαλική λειτουργία, και στη σχέ­ση της με το νου, από τις φιλοσοφικές προσεγγίσεις της ταυτοτικής θεωρίας, του λειτουργι­σμού και του εξαλειπτικού υλισμού. Δεν θα ήθελα επίσης να υπεισέλθω σε φιλοσοφικά ζητή­ματα που κατανοώ ανεπαρκώς, όπως το αν η νοητική λειτουργία επιγίγνεται τοπικά ή ολικά στην εγκεφαλική λειτουργία ή αν ταυτίζεται απολύτως με αυτήν. Για το ερευνητικό πρό­γραμμα που με αφορά, και με δεδομένη την υπόθεση εργασίας ότι ο νους είναι μια μηχανή που υλοποιείται από τον εγκέφαλο στα πλαίσια των φυσικών νόμων, εκείνο που έχει σημασία είναι πως καθετί νοητικό δυνητικά ανάγεται, σε κάποιο επίπεδο περιγραφής, στην εγκεφαλική λειτουργία. Για το λόγο αυτό οι περισσότεροι ερευνητές σήμερα πιστεύουν ότι η μελέτη της λειτουργίας του εγκεφάλου μπορεί να διαφωτίσει τη μελέτη του νου.
Υποθέτουμε, λοιπόν, πως όλες οι όψεις του νου ταυτίζονται με κάποιες όψεις της ε­γκεφαλικής λειτουργίας. Αυτό που θέλω να τονίσω σήμερα δεν είναι το «ταυτίζονται» αλλά το «όλες». Παραδοσιακά, στο χώρο της γνωσιακής επιστήμης έχει δοθεί έμφαση σε ένα πολύ μικρό υποσύνολο των νοητικών λειτουργιών, εστιάζοντας σε ορισμένα ζητήματα από το χώ­ρο της γνωστικής ψυχολογίας και της ψυχογλωσσολογίας: Αντίληψη, μνήμη και μάθηση, ο­μιλία και ανάγνωση, επίλυση προβλημάτων, λήψη αποφάσεων· αυτά είναι μερικά από τα θέ­ματα που βλέπει κανείς συχνότερα να αναφέρονται στα περιοδικά του χώρου. Με τα θέματα αυτά έχει ασχοληθεί και ασχολείται ο μεγαλύτερος αριθμός ερευνητών, και σε αυτά υπάρχει εκτενής εμπειρική βάση. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που στα ίδια θέματα βλέπει κανείς μεγά­λο όγκο δουλειάς από την πιο σύγχρονη προσέγγιση της γνωσιακής νευροεπιστήμης.
Η γνωσιακή νευροεπιστήμη αποτελεί την πιο πρόσφατη εξέλιξη στο χώρο των γνωσι- ακών επιστημών. Βασίζεται στην τεχνολογική ανάπτυξη των νευροαπεικονιστικών μεθόδων και έχει τραβήξει το ενδιαφέρον των ερευνητών και των χρηματοδοτών της έρευνας. Παράγει δεδομένα χωρικού και χρονικού εντοπισμού των εγκεφαλικών λειτουργιών, τα οποία συνδυά­ζονται με τα αποτελέσματα των συμπεριφορικών μελετών. Δεν είναι αυτή η κατάλληλη περί­σταση για να συζητήσουμε τα πλεονεκτήματα των νευροαπεικονίσεων και τα προβλήματα με την ερμηνεία τους. Εκείνο που θέλω να τονίσω είναι ότι η νευροαπεικόνιση μας δίνει σήμερα στοιχεία τα οποία συνδέουν εγκεφαλικά παρατηρήσιμα με συμπεριφορικά παρατηρήσιμα και με φαινομενολογικές αναφορές. Μπορούμε να γνωρίζουμε, για παράδειγμα, κάτι για τις περι­οχές του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης μιας λέξης, σε σύγκριση με την αδρά­νεια ή με το άκουσμα μιας λέξης: μπορούμε να καταγράψουμε ποιες περιοχές παρουσιάζουν υψηλότερο συντονισμό στη νευρωνική αποφόρτιση, ποιες δέχονται αυξημένη αιματική ροή, ποιες και πότε δέχονται πιο συντονισμένα ισχυρά σήματα. Μπορούμε επίσης να καταγρά­ψουμε τα στοιχεία αυτά αναφορικά με την παρουσία του υποκειμενικού αντιλήμματος, για παράδειγμα, πότε έγινε αντιληπτή η λέξη μέσα από ένα θορυβώδες οπτικό ή ακουστικό περι­βάλλον, πότε άλλαξε χρώμα ή ύψος φωνής, και άλλα πολλά τέτοια. Η διερεύνηση των σχέ­σεων μεταξύ συμπεριφοράς, υποκειμενικής εμπειρίας, και εγκεφαλικής δραστηριότητας, α­ποτελεί το αντικείμενο της γνωσιακής νευροεπιστήμης.
Όταν πρόκειται για σχέσεις μεταξύ υποκειμενικής εμπειρίας και εγκεφαλικών κατα­γραφών, τότε μιλάμε για τα «νευρωνικά σύστοιχα της συνείδησης». Με τον τρόπο αυτό επι­χειρούμε να αποκαλύψουμε τους εγκεφαλικούς μηχανισμούς που παράγουν την επίγνωση, ή συνειδητοποίηση, των περιεχομένων της υποκειμενικής ατομικής εμπειρίας, ή, κατ’ άλλους, που καθιστούν ενσυνείδητα τα περιεχόμενα της συνείδησης. Δεν είμαι αρμόδιος για να συζη­τήσω τις λεπτές διακρίσεις μεταξύ επίγνωσης, συνειδητότητας, υποκειμενικότητας και τυχόν διαβαθμίσεων αυτών. Εκείνο που θέλω να επισημάνω είναι ότι από το πρόγραμμα των νευ- ρωνικών σύστοιχων της συνείδησης απουσιάζει συνήθως το βασικότερο συστατικό της συ­νείδησης, που είναι ο συνειδητός εαυτός, με τις ιδιότητες που του αποδίδονται από τους φι­λοσόφους όπως είναι η ιδιοκτησία του συνειδητού περιεχομένου, η αποβλεπτικότητα, η υπο­κειμενικότητα, η προοπτικότητα, και τα λοιπά.
Η απουσία αυτή ίσως δεν είναι τόσο εμφανής όταν το αντικείμενο της μελέτης είναι η οπτική αντίληψη. Εκεί θα μπορούσε κανείς εύλογα να υποθέσει ότι αρκεί, καταρχήν, να ε­ντοπίσει τις επιμέρους συσχετίσεις· για παράδειγμα, τις συσχετίσεις μεταξύ της συνειδητο- ποίησης του χρώματος του ερεθίσματος και της δραστηριότητας των εγκεφαλικών δικτύων που είναι υπεύθυνες για την επεξεργασία, τον υπολογισμό και τη συνειδητοποίηση του χρώ­ματος. Πιθανότατα αυτή είναι μια πάρα πολύ καλή αρχή, και προς το παρόν βρισκόμαστε ού­τως ή άλλως στο αρχικό στάδιο, κατά το οποίο διερευνούμε τα όρια, τις δυνατότητες και τις ελλείψεις των σύγχρονων θεωρητικών και τεχνολογικών μας εργαλείων. Σύντομα όμως θα πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη ότι το αντικείμενο της μελέτης μας δεν είναι η συνειδητο- ποίηση του χρώματος, ούτε η οπτική αντίληψη. Αφενός, διότι το τέλος της οπτικής αντίλη­ψης, σε οικολογικά ρεαλιστικές συνθήκες, δεν είναι το κόκκινο, αλλά το μήλο, και το μήλο είναι ένα αντικείμενο το οποίο εκτός από σχήμα και χρώμα έχει πλήθος άλλων ιδιοτήτων, έ­χει τη λέξη «μήλο» και πιθανώς τη λέξη «στάρκιν» ή «τριπόλεως», έχει τη μηλιά κάτω απ’ την οποία θα πέσει και το γιατρό που κάνει πέρα, το σχήμα που πρέπει να πάρει το χέρι για να το πιάσει και την προσδοκία του χυμού στο δάγκωμα. Αφετέρου, διότι μας ενδιαφέρει η μελέτη όλου του νου, και ειδικότερα η υπαγωγή όλων των νοητικών λειτουργιών σε μια κοι­νή αντιμετώπιση και εξέταση υπό κοινό πρίσμα. Άρα, φαινόμενα όπως η βούληση, η εικόνα του σώματος και οι συναισθηματικές καταστάσεις θα πρέπει να ενταχθούν σε κοινό επεξηγη­ματικό πλαίσιο με τα πιο συνηθισμένα αντικείμενα μελέτης της γνωστικής ψυχολογίας όπως είναι η αντίληψη, η προσοχή, η μνήμη και η γλώσσα.
Η επιδιωκόμενη συνέπεια στην αντιμετώπιση των φαινομένων επιβάλλει τη χρήση των ενδοσκοπικών παρατηρήσεων στη μελέτη του νου. Η ενδοσκόπηση είναι προφανώς νοη- τική λειτουργία, η ύπαρξή της δεν αμφισβητείται από κανέναν. Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι οι ενδοσκοπικές παρατηρήσεις είναι εκ προοιμίου μη αποδεκτές στο επιστημονικό ερευ­νητικό πρόγραμμα, επειδή δεν πληρούν το κριτήριο της δημόσιας παρατηρησιμότητας. Ως υποκειμενικές και ατομικές, δεν είναι δυνατό να επιβεβαιωθούν. Υπάρχουν όμως δύο τουλά­χιστον σημαντικοί λόγοι να αναθεωρήσουμε αυτή τη θέση και να συμπεριλάβουμε, με την αρμόζουσα μεθοδολογική αυστηρότητα, μια φαινομενολογική πηγή δεδομένων στη σύγχρονη μελέτη του νου. Ο πρώτος λόγος έχει να κάνει με τη διατομική συστηματικότητα: Αν κάποιες ενδοσκοπικές παρατηρήσεις οδηγούν σε όμοια δεδομένα από πολλούς ανθρώπους, τότε έ­χουμε de facto αξιοπιστία των παρατηρήσεων. Μάλιστα πρόκειται για ίδιου είδους αξιοπιστία με εκείνη οποιουδήποτε ψυχολογικού ή ψυχοφυσικού πειράματος. Ο δεύτερος λόγος αφορά στην ουσία της ενδοσκόπησης. Εφόσον πρόκειται για μια αναμφισβήτητα υπαρκτή νοητική λειτουργία, κι εφόσον επιδιώκουμε την περιγραφή όλων των νοητικών λειτουργιών, είμαστε υποχρεωμένοι να συμπεριλάβουμε ως αντικείμενο μελέτης και την περιγραφή της ενδοσκό­πησης, λαμβάνοντας τα φαινομενολογικά δεδομένα ως στοιχεία προς εξήγηση. Προς την κα­τεύθυνση αυτή υπάρχουν ήδη κάποιες μεθοδολογικές προτάσεις, όπως η νευροφαινομενολο­γία, η ετεροφαινομενολογία και άλλες, με στόχο τη συστηματοποίηση και αξιοποίηση των υποκειμενικών παρατηρήσεων πρώτου προσώπου στη μελέτη του νου.
Διευκρινίζω εδώ και τονίζω ότι αναφέρομαι αποκλειστικά στο ρόλο των φαινομενο­λογικών δεδομένων ως φαινομένων προς εξήγηση και όχι ως επεξηγηματικών παρατηρήσε­ων. Οι τυχόν «άμεσες» ενοράσεις αναφορικά με τη λειτουργία του νου αποτελούν και αυτές φαινόμενα, όχι εξηγήσεις. Είναι αβάσιμο να θεωρούμε ότι η αυτοπαρατήρηση μας δίνει στοι­χεία για κάποια δήθεν παρατηρούμενη νοητική λειτουργία - τα μόνα στοιχεία που μας δίνει είναι για τη λειτουργία της αυτοπαρατήρησης. Εδώ, το αίτημα της συνέπειας λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις: δηλαδή, για να περιγράψουμε το νου ως μια μηχανή είναι αδιά­φορο τι είδους περιγραφές αναφορικά με τη λειτουργία του παράγει ή όχι η λειτουργία του. Μόνο μέσω της μελέτης με επιστημονική μεθοδολογία, κοινή για όλα τα νοητικά φαινόμενα, μπορεί η γνωσιακή επιστήμη να σχεδιάσει και να ελέγξει υποθέσεις.
Η αυτοπαρατήρηση, εκτός από υποκειμενικότητα, χαρακτηρίζεται και από αυτο- στοχαστικότητα. Για να περιγραφεί απαιτεί τη συγκρότηση ενός υποκειμένου το οποίο ανα- παριστά κάτι ως τον εαυτό του. Πολλές νοητικές λειτουργίες φαίνεται ότι είναι αδύνατο να προσδιοριστούν χωρίς την ύπαρξη του υποκειμένου. Για παράδειγμα, ζητήματα όπως η βού­ληση, η εικόνα του σώματος, το συναίσθημα, και πολλά άλλα, εμπεριέχουν αναγκαστικά την αναφορά σε υποκείμενο: το υποκείμενο που βούλεται, τον ιδιοκτήτη και χειριστή του σώμα­τος, το συναισθηματικά φορτισμένο εαυτό. Νομίζω επίσης ότι είναι τουλάχιστον ελλιπές να μελετώνται ζητήματα που άπτονται της συνείδησης, που έχουν μια υποκειμενική όψη, όπως είναι η αντίληψη και η προσοχή, χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη το υποκείμενο που αντιλαμβά­νεται και προσέχει, που είναι το ίδιο υποκείμενο που βούλεται, προτίθεται και επιδιώκει· το ίδιο υποκείμενο που νιώθει φόβο, θυμό, χαρά, έκπληξη, μελαγχολία ή αβεβαιότητα.
Η ενιαία αντιμετώπιση των νοητικών φαινομένων σε ένα συνεκτικό πλαίσιο μελέτης θέτει περιορισμούς στην περιγραφή της νοητικής λειτουργίας. Για παράδειγμα, η περιγραφή των αντιληπτικών και μνημονικών φαινομένων θα πρέπει να είναι όμοια με την περιγραφή των βουλητικών και ενδοσκοπικών φαινομένων. Εάν ο νους είναι μια μηχανή, ενός είδους, τότε όλα τα φαινόμενα θα πρέπει να λάβουν την ίδια εξήγηση, ή το ίδιο είδος εξήγησης. Άρα, αν για την περιγραφή της βούλησης πρέπει να ορίσουμε και να περιγράψουμε τη συγκρότηση και τη λειτουργία του βουλόμενου υποκειμένου, κάτι παρόμοιο θα πρέπει να κάνουμε και για τη λειτουργία του υποκειμένου της αντίληψης και όχι μόνο της συνείδησης.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε μια άνθηση στη μελέτη φαινομένων που παλιότερα δεν προσέλκυαν τόσο την προσοχή των ερευνητών. Συγκεκριμένα, υπάρχει μεγάλο ενδιαφέ­ρον για τη μελέτη των συναισθημάτων και των συγκινησιακών καταστάσεων γενικότερα, για την πρόθεση και τη βούληση, καθώς και για το ρόλο του σώματος στη νόηση. Η τελευταία μάλιστα περίπτωση, δηλαδή το σώμα, έχει λάβει διαστάσεις πέρα από θέμα μελέτης και απο- τελεί πλέον τρόπο προσέγγισης των νοητικών διεργασιών, μέσα από το πρίσμα της λεγόμενης ενσώματης νόησης. Τα φαινόμενα και ζητήματα αυτά που προσελκύουν το ενδιαφέρον πα­λαιών και νέων ερευνητών γίνονται εύκολα αποδεκτά στους κόλπους των γνωσιακών επιστη­μών, δεδομένου ότι αποτελούν αδιαμφισβήτητα πεδία νοητικής λειτουργίας. Δεν είναι όμως καθόλου προφανές κατά πόσο μπορούν να ενταχθούν και στα παραδοσιακά επεξηγηματικά πλαίσια και εννοιολογικά σχήματα των γνωσιακών επιστημών.
Πέρα από την κοινή αντίληψη ότι ο νους είναι μια μηχανή, οι ποικίλες γνωσιακές επι­στήμες ενώνονται από την κοινή αντίληψη ότι για να μελετηθεί η μηχανή αυτή είναι χρήσιμο να κατασκευάζουμε τεχνητές μηχανές επιχειρώντας να προσομοιώσουμε τις νοητικές λει­τουργίες. Με δυο λόγια, είναι κεντρική μεθοδολογική προσέγγιση των γνωσιακών επιστημών η κατασκευή και μελέτη νοητικών μοντέλων. Τα νοητικά μοντέλα είναι υπολογιστικά συστή­ματα, συνήθως υλοποιημένα σε λογισμικό, με τα οποία εξετάζουμε λεπτομερειακά τις συνέ­πειες των θεωρητικών μας υποθέσεων. Χάρη στα μοντέλα υποχρεώνονται οι ερευνητές να κάνουν ρητές και πλήρεις παραδοχές ώστε να είναι εφικτή η υλοποίηση πραγματικών συστη­μάτων, λαμβάνοντας υπόψη και τυχόν τεχνικούς περιορισμούς. Βασικό πεδίο γόνιμης και ε­ποικοδομητικής διαμάχης στις γνωσιακές επιστήμες αποτελεί το είδος της υπολογιστικής μη­χανής που είναι κατάλληλο για την προσομοίωση των νοητικών λειτουργιών. Οι δυο βασικές αντίπαλες προσεγγίσεις είναι η συμβολική, που εμπνέεται από την αρχιτεκτονική και τη λει­τουργική δομή των ψηφιακών υπολογιστών, και η συνδετιστική, που εμπνέεται αντίστοιχα από τα βιολογικά νευρωνικά δίκτυα και δίνει έμφαση στη στατιστική.
Τόσο η συμβολική όσο και η συνδετιστική πρόταση για το τι είδος μηχανής είναι ο νους, είναι αναπαραστασιακές προσεγγίσεις. Κατά κανόνα οδηγούν σε υλοποιήσεις συστημά­των που ανταποκρίνονται στο συμπεριφοριστικό σχήμα ερέθισμα-απόκριση, διότι καλούνται να περιγράψουν τα αποτελέσματα ψυχολογικών πειραμάτων στα οποία συνήθως καταγράφο­νται οι ιδιότητες των αποκρίσεων συναρτήσει των ιδιοτήτων των ερεθισμάτων. Μεθοδολογι­κά, δηλαδή, οι συμβολικές και οι συνδετιστικές μηχανές προσαρμόζονται σε συμπεριφορικά δεδομένα που αποτελούν συνδυασμούς συνθηκών ερεθισμάτων και αντίστοιχων αποκρίσεων. Η κρίσιμη διαφορά από το απλοϊκό συμπεριφοριστικό σχήμα είναι ότι τα νοητικά μοντέλα είναι συστήματα που στοχεύουν στο ενδιάμεσο πεδίο μεταξύ ερεθίσματος και απόκρισης, ε­κείνο ακριβώς που μετά βδελυγμίας απέρριπτε ο οντολογικός συμπεριφορισμός. Το ενδιάμε­σο πεδίο είναι το πεδίο των νοητικών διεργασιών, οι οποίες προσδιορίζονται και εξαρτώνται όχι μόνο από τις σχέσεις μεταξύ ερεθισμάτων και αποκρίσεων αλλά και από την κατάσταση της ίδιας της μηχανής. Η ανταπόκριση σε δεδομένο ερέθισμα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το νοητικό σύστημα και λιγότερο από το ίδιο το ερέθισμα. Για παράδειγμα, η θέα ενός μήλου δεν οδηγεί στην ίδια αντίδραση όταν αυτό βρίσκεται στο τραπέζι, στον πάγκο της λαϊ­κής, πάνω σ’ ένα δέντρο, ή σε μια φωτογραφία. Επιπλέον, η αντίδραση σε ένα μήλο που βρί­σκεται πάνω στο τραπέζι είναι πολύ διαφορετική αν έχουμε μόλις φάει του σκασμού ή αν δεν έχουμε φάει τίποτα από το πρωί. Γενικότερα, η κατάσταση της μηχανής εξυπηρετεί το υπο­λογιστικό πλαίσιο που απαιτείται για την παραγωγή της κατάλληλης απόκρισης.
Η σημασία της εσωτερικής κατάστασης του συστήματος για την επεξεργασία των πληροφοριών είναι θεμελιώδης σε όλες τις υπολογιστικές προσεγγίσεις στο νου. Γενικά και αφηρημένα, θα μπορούσε κανείς να φανταστεί ότι οι συναισθηματικές καταστάσεις, για πα­ράδειγμα, μπορούν να αναλυθούν λειτουργικά ως καταστάσεις συστήματος, οι οποίες περιο­ρίζουν ή προσδιορίζουν τις νοητικές δράσεις. Ακόμα όμως και μια τέτοια λειτουργική ανά­λυση της εσωτερικής κατάστασης δεν φαίνεται να περιλαμβάνει κάποια γενικότερη συγκρό­τηση ενιαίου φορέα. Και δεν φαίνεται να μπορεί να υποστηρίξει εσωτερικά τις βασικές ιδιό­τητες της αποβλεπτικότητας, της προοπτικότητας, της υποκειμενικότητας, της αυτό- αναφορικότητας κλπ. Με δυο λόγια, οι διαθέσιμες υπολογιστικές μηχανές που κυριαρχούν στη γνωσιακή επιστήμη δε φαίνονται έτοιμες για να αναπαραστήσουν τον υποκειμενικό εαυ­τό, το υποκείμενο των νοητικών λειτουργιών που υποτίθεται ότι περιγράφουν.
Η σοβαρή αυτή αδυναμία των κυρίαρχων υπολογιστικών αρχιτεκτονικών που προτεί- νονται ως μοντέλα του νου πιστεύω ότι οφείλεται σε ιστορικούς λόγους. Αφενός η υπολογι­στική προσέγγιση αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του μεθοδολογικού συμπεριφορισμού, έχοντας εσωτερικεύσει και θέσει στο απυρόβλητο ως αξίωμα ότι οι υποκειμενικές αναφορές είναι μη επιστημονικές και οφείλουν να παραμείνουν εκτός επιστημονικής μελέτης. Ο υπερβάλλων μεθοδολογικός ζήλος οδήγησε στην αδικαιολόγητη απόρριψη των παρατηρήσεων μαζί με τη δικαιολογημένη απόρριψη των επεξηγηματικών εργαλείων. Εδώ οι αγγλόφωνοι θα έλεγαν ότι χύσαμε το μωρό μαζί με τις σαπουνάδες. Ένας δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την εφεύρεση των ηλεκτρονικών υπολογιστών και τη διαφαινόμενη υπολογιστική παντοδυναμία τους. Η φορμαλιστική αφαιρετικότητα της πληροφορικής κατέστησε το πρότυπο της συμβολικής- συντακτικής μηχανής ιδιαίτερα ελκυστικό στους διανοητές που αναζητούσαν ένα νέο θεωρη­τικό υπόβαθρο και υπόδειγμα. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, ως το πλέον περίπλοκο, ευέλι­κτο και ισχυρό ανθρώπινο κατασκεύασμα, φάνταζε ως το πλέον κατάλληλο σύστημα που θα μπορούσε να περιγράψει τη φυσική νόηση, που αποτελεί το πιο περίπλοκο, ευέλικτο και ι­σχυρό από όλα τα γνωστά φυσικά συστήματα. Η γέννηση των συμβολικών υπολογιστικών μοντέλων έδωσε στη γνωσιακή επιστήμη μεθοδολογικά φτερά στα πρώτα της βήματα. Σήμε­ρα μοιάζει να είναι ένα βαρίδι που την εμποδίζει να προχωρήσει και να συμπεριλάβει τα νοη- τικά φαινόμενα σε πιο πλήρεις περιγραφές. Δυστυχώς και η συνδετιστική προσέγγιση δε φαί­νεται να είναι σε καλύτερη θέση για να χειριστεί τα ζητήματα της ύπαρξης υποκειμένου.
Η μελέτη των νοητικών φαινομένων που αφορούν σε συνειδησιακές καταστάσεις υ­ποδεικνύει πως το υποκείμενο είναι απαραίτητο μέρος κάθε περιγραφής που χαρακτηρίζεται από υποκειμενικότητα. Εντάσσοντας την προσέγγιση αυτή στο πλαίσιο της μηχανιστικής πε­ριγραφής, φαίνεται πως η γνωσιακή επιστήμη ίσως υποχρεωθεί να αναθεωρήσει το σύνολο των εξηγήσεών της ώστε οι (αναπαραστασιακές ή μη) καταστάσεις να μπορούν να έχουν την ιδιότητα της υποκειμενικότητας. Οι εξηγήσεις αυτές θα πρέπει να συμπεριλάβουν τόσο την υποκειμενικά προφανή ενότητα και διαχρονική σταθερότητα του υποκειμένου, καθώς και την κοινωνικά αναγκαία για το είδος μας δι-υποκειμενικότητα.
Πού είναι λοιπόν το υποκείμενο στη γνωσιακή επιστήμη; Σήμερα, μπορούμε να πούμε ότι σε γενικές γραμμές είναι απόν. Η κατάσταση αυτή περιορίζει το είδος των νοητικών διερ­γασιών που μπορούν να μελετηθούν σε βάθος και σίγουρα περιορίζει τη μελλοντική γενικευ- σιμότητα των περιγραφών. Οι φιλόσοφοι του νου προτείνουν λειτουργικές και αναπαραστα- σιακές, όσο και δυναμικές-ενσώματες προσεγγίσεις, που συμπεριλαμβάνουν, ή τουλάχιστον επιτρέπουν, τη συγκρότηση του υποκειμένου, ως φορέα δράσεων, προοπτικής, υποκειμενικό­τητας, και αναστοχαστικότητας. Οι νευροεπιστήμονες, που δεν περιορίζονται ιδιαίτερα από θεωρητικές καταβολές, έχουν ήδη ξεκινήσει να αναζητούν και να χαρτογραφούν υποκειμενι­κές καταστάσεις και ιδιότητες στον εγκέφαλο, μέσω της εικόνας του σώματος, της κοινωνι­κής νόησης και των συναισθημάτων. Οι θεωρητικοί των νοητικών λειτουργιών οφείλουν να ακολουθήσουν τις εξελίξεις με, όχι μόνο για να διασώσουν τα επαγγελματικά τους δικαιώμα­τα, αλλά και διότι είναι απαραίτητη η μεθοδολογική και θεωρητική συνεισφορά τους.
Στο πλαίσιο αυτό, τα μελλοντικά μοντέλα του νου θα πρέπει να συμπεριλάβουν υπο­κειμενικές καταστάσεις (βουλητικές, συγκινησιακές, ενδοσκοπικές) έτσι ώστε να είναι ευδιά­κριτη σε αυτές η συγκρότηση του υποκειμένου - διαρκούς ή συγκυριακού. Η απόδοση υπο­κειμενικότητας στα μοντέλα θα γίνεται, όχι με φαινομενολογικά κριτήρια, αλλά με λειτουρ­γικά, όπως γίνεται και για κάθε άλλο νου έξω από εκείνον που κάθε φορά την αποδίδει. Αν ο νους είναι μια μηχανή, τότε μπορεί να περιγραφεί ικανοποιητικά και πλήρως με έναν μηχανι­στικό τρόπο, ο οποίος θα συμπεριλαμβάνει όλες τις όψεις και ιδιότητές του, υποκειμενικές και λειτουργικές. Αυτό είναι το στοίχημα της γνωσιακής επιστήμης, η προϋπόθεση και το κριτήριο της επιτυχίας της.

Αθανάσιος Πρωτόπαπας
Κύριος Ερευνητής Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου /Ε.Κ. «Αθηνά»

ΠΗΓΗ http://www.ilsp.gr/homepages/protopapas/pdf/Protopapas_2008_11Phil.pdf

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

ΑΡΚΑΔΕΣ ΕΣΜΕΝ

H ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Ο ΟΡΚΟΣ

«Ορκίζομαι ενώπιον του αληθινού Θεού, ότι θέλω είμαι επί ζωής μου πιστός εις την Εταιρείαν κατά πάντα. Να φανερώσω το παραμικρόν από τα σημεία και τους λόγους της,.......


Ορκίζομαι ότι θέλω τρέφει εις την καρδίαν μου ΑΔΙΑΛΛΑΚΤΟΝ ΜΙΣΟΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΩΝ ΤΥΡΡΑΝΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ μου, των οπαδών και των ομοφρόνων με τούτους, θέλω ενεργεί κατά πάντα τρόπον προς βλάβην και αυτόν τον παντελή όλεθρόν των, όταν η περίστασις το συγχωρήσει.

Ορκίζομαι να συντρέχω, όπου εύρω τινά συνάδελφον, με όλην την δύναμιν και την κατάστασίν μου. Να προσφέρω εις αυτόν σέβας και υπακοήν, αν είναι μεγαλύτερος εις τον βαθμόν και αν έτυχε πρότερον εχθρός μου, τόσον περισσότερον να τον αγαπώ και να τον συντρέχω, καθ΄όσον η έχθρα μου ήθελεν είναι μεγαλυτέρα.


Ορκίζομαι ότι καθώς εγώ παρεδέχθην εις Εταιρείαν, να δέχομαι παρομοίως άλλον αδελφόν, μεταχειριζόμενος πάντα τρόπον και όλην την κανονιζομένην άργητα, εωσού τον γνωρίσω Έλληνα αληθή, θερμόν υπερασπιστήν της πατρίδος, άνθρωπον ενάρετον και άξιον όχι μόνον να φυλάττη το μυστικόν, αλλά να κατηχήση και άλλον ορθού φρονήματος.


Ορκίζομαι να προσέχω πάντοτε εις την διαγωγήν μου, να είμαι ενάρετος. Να ευλαβώμαι την θρησκείαν μου, χωρίς να καταφρονώ τας ξένας. Να δίδω πάντοτε το καλόν παράδειγμα. Να συμβουλεύω και να συντρέχω τον ασθενή, τον δυστυχή και τον αδύνατον. Να σέβομαι την διοίκησιν, τα έθιμα, τα κριτήρια και τους διοικητάς του τόπου, εις τον οποίον διατριβώ.

Τέλος πάντων ορκίζομαι εις Σε, ω ιερά πλην τρισάθλια Πατρίς !


Ορκίζομαι εις τας πολυχρονίους βασάνους Σου.


Ορκίζομαι εις τα πικρά δάκρυα τα οποία τόσους αιώνας έχυσαν και χύνουν τα ταλαίπωρα τέκνα Σου, εις τα ίδια μου δάκρυα, χυνόμενα κατά ταύτην την στιγμήν, και εις την μέλλουσαν ελευθερίαν των ομογενών μου ότι αφιερώνομαι όλως εις Σε.


Εις το εξής συ θέλεις είσαι η αιτία και ο σκοπός των διαλογισμών μου.

Το όνομά σου ο οδηγός των πράξεών μου, και η ευτυχία Σου η ανταμοιβή των κόπων μου.
Η θεία δικαιοσύνη ας εξαντλήσει επάνω εις την κεφαλήν μου όλους τους κεραυνούς της, το όνομά μου να είναι εις αποστροφήν, και το υποκείμενόν μου το αντικείμενον της κατάρας και του αναθέματος των Ομογενών μου, αν ίσως λησμονήσω εις μίαν στιγμήν τας δυστυχίας των και δεν εκπληρώσω το χρέος μου.


Τέλος ο θάνατός μου ας είναι η άφευκτος τιμωρία του αμαρτήματός μου, δια να μη λησμονώ την αγνότητα της Εταιρείας με την συμμετοχήν μου».

Διαδήλωση κατά του Μεγάλου Διδασκάλου της Εθνικής Μεγάλης Στοάς της Γαλλίας

Διαδήλωση κατά του Μεγάλου Διδασκάλου της Εθνικής Μεγάλης Στοάς της Γαλλίας
ΕΔΩ.....ΚΟΤΕΣ ΤΑ ΠΟΥΛΑΚΙΑ ΜΟΥ...ΜΠΑΣ ΚΑΙ ΧΑΣΟΥΝ ΚΑΝΕΝΑ ΛΙΛΙ

Διαδήλωση κατά του Μεγάλου Διδασκάλου της Εθνικής Μεγάλης Στοάς της Γαλλίας Το Σάββατο 3 Δεκ. 2011 πραγματοποιήθηκε στο Palais des Sports Murcel Cerdan συγκέντρωση διαμαρτυρίας κατά του Μεγάλου Διδασκάλου της GLNF.

Οι περίπου 1200 παρευρισκόμενοι ζήτησαν την απομάκρυνση του Μ.Δ Francis Stefani κατηγορώντας τον για τον τρόπο που διοικεί την συντεχνία. Οι διαδηλωτές τραγούδησαν το γνωστό τραγούδι των Παρτιζάνων (Marseillaise) και κατέθεσαν στεφάνι παραπέμποντας στο θάνατο της αδελφότητας.

Να σημειωθεί ότι η διαδήλωση καλύφθηκε από τον τύπο με εκτενή αναφορά από την LaParisien .


ΑΠΟ ΤΟ BLOG

http://tektonismos.blogspot.com/2011/12/blog-post_05.html?spref=fb

ΝΑ ΤΟΥΣ ΧΑΙΡΕΣΘΕ

ΝΑ ΤΟΥΣ ΧΑΙΡΕΣΘΕ
Από το Freemasonry today (τεύχος Μαρτίου 2009). Ποιοί είναι οι εικονιζόμενοι ; Κάντε κλικ στη φωτογραφία και φουσκώστε από Εθνική Υπερηφάνεια

ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ ΩΡΕ

Για πάνω από τέσσερα χρόνια καλούμε τη διοίκηση της Μεγ. Στοάς να κάνει έστω μια δήλωση για το όνομα της Μεγάλης Στοάς που φύτεψαν οι άγγλοι στην γειτονική χώρα που καπηλεύεται την πολιτιστική κληρονομιά όχι μόνο της Μακεδονίας αλλ' όλης της Ελλάδας.
Εκατοντάδες χιλιάδες Ελλήνων έχουν αγανακτήσει με την θυελώδη σιωπή της διοίκησης της Μεγάλης Στοάς, που περιφρονεί όχι μόνο τα Εθνικά μας θέματα αλλά και την μοναδική πατριωτική παράδοση του Ελληνικού Ελευθεροτεκτονισμού.
Απευθυνόμενοι σ' αυτούς τους λέμε " ...το 1993 οι Άγγλοι σας απαναγνώρισαν γιατί ένας καλεσμένος σας μίλησε σε ανοιχτή εκδήλωση για το Μακεδονικό και σε λίγα χρόνια σας φυτεύουν στα Σκόπια μιά Μεγάλη Στοά με το όνομα της Μακεδονίας που καπηλεύεται μέχρι και το σήμα σας (το Γ). Εσείς παρίστασθε σε κοινές διεθνείς εκδηλώσεις με τους Σκοπιανούς και δεν κάνετε ούτε μια απλή δήλωση, όπως ο τελευταίος μουσικοχορευτικός σύλλογός μας σε ανάλογες εκδηλώσεις . ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ ΩΡΕ."

ΠΡΟΣΟΧΗ - attention -achtung-attenzione- ΠΡΟΣΟΧΗ

Το παρόν ιστολόγιον είναι ΑΥΣΤΗΡΩΣ ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟΝ δια τους Τέκτονες τους ανήκοντες εις στοάς υπό την Μ. ΣΤ. της Ελλάδος, καθότι διάκειται εχθρικώς προς την παρούσα διοίκησή της (όπως ισχυρίζεται η ίδια )
Η δια του διαδικτύου διακίνηση του περιεχομένου του, ως και η ανάγνωση, υπαγόρευση, φωτοαντιγραφή η άλλη αναπαραγωγή, διαφήμιση, προώθηση, επίδειξη, όλου η μέρους, κατοχή, χρήση, νομή δι' αντιφωνήσεως η μη , μετ' εκταξεως η μη , μίσθωση, δωρεά, δωρεά αιτία θανάτου, νέμηση ανιόντος, πώληση με αντιφώνηση νομής η μη, δάνειο , χρησιδάνειο, εισαγωγή, εξαγωγή και εμπορία του, επιφέρει πειθαρχικόν έλεγχον, συμφώνως τω άρθρω 203 παρ. 2γ και 3α δ και ι του Γενικού Κανονισμού της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος (αρμόδιος κ. Τρουχίλο, οδός Ιεράς Εξετάσεως και Στάλιγκραντ 13, Τ.Κ. 666. Μεσαίωνας
Treblinka, 7ο Κρεματόριο δεξιά)


Ο ΕΝΔΟΞΟΣ ΑΛ - ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟ ΛΑΜΟΓΙΟ

Ο ΕΝΔΟΞΟΣ ΑΛ -  ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟ ΛΑΜΟΓΙΟ
Εκείνα τα κόλπα με τις μεταχρονολογημένες πληρωμές και τις γυψοσανίδες πως μου ξέφυγαν ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΠΑΝΩ ΣΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΜΕΓΑΣ ΧΑΣΟΔΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ?

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΜΕΓΑΣ ΧΑΣΟΔΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ?
ΩΡΕ ΤΙ ΜΑΝΙΚΙΑ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΑ ?

ΠΡΟΣ ΛΕΒΕΝΤΕΣ

ΤΕΛΙΚΑ ΡΕ ΛΕΒΕΝΤΕΣ ΤΟΥ ΤΑΛΛΗΡΟΥ ΚΑΝΕΙΣ ΣΑΣ ΔΕΝ ΞΕΡΕΙ Η ΤΟ ΚΑΝΕΤΕ ΓΑΡΓΑΡΑ

Ποίον αφορά η κατωτέρω περιγραφή του αειμνήστου Υπάτου Μεγάλου Ταξιάρχου Χρυσάνθου Κατσικοπούλου

“…..Εν γνώσει του ψευδολογών….εμφανίζεται ως τελείως αναξιόπιστος και κάθε άλλο Χριστός και ενάρετος , καθόσον προκειμένου να καταστή ενεργόν μέλος του Υπάτου Συμβουλίου, απηλλωτρίωσε τον εαυτόν και την προσωπικότητά του, καταστάς πράγματι ΠΡΑΓΜΑ, RES, ΟΝΙΟΝ, διαπραγματευθείς την ψήφον του δια δολοπλοκιών και δια προσπαθειών όπως εξακριβώσει ποίος θα τον προέκρινεν ως Ανθύπατον, ίνα τον ψηφίση ως Ύπατον…ο πολέμιος του Σκωτικού Τεκτονισμού, ο υβριστής του Υπάτου Συμβουλίου, ο ανέντιμος και διαφθορεύς αφού εβολιδοσκόπει Κρ. Αδελφούς ους προσεπάθει να διαφθείρει ….έρπων και λίχων….εξακολουθών την επιδειξιομανίαν του…ως άλλος σατραπίσκος…μεθυσμένος με την πρόσκαιρον δόξαν του…”


ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΛΕΝΕ ΟΤΙ ΤΟΥΣ ΒΡΙΖΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ

ΑΠΟ ΜΟΝΟΙ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΡΕΖΙΛΗΔΕΣ

ΠΡΙΝ ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΙΑ

ΠΡΙΝ ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΙΑ
Ο επίσκοπος Πειραιά εδώ και χρόνια επιδίδεται συστηματικά σε υβριστική και συκοφαντική εκστρατεία κατά του Ελευθεροτεκτονισμού. Στα πλαίσια της εκστρατείας αυτής έχει ασκήσει στο Συμβούλιο της Επικρατείας προσφυγή με την οποία επιδιώκει την διάλυση των Τεκτονικών στοών. Πρόσφατα και με αφορμή τις δηλώσεις της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος για την πολιτική κατάσταση της χώρας, εμφανίσθηκε σε Τηλεοπτικές εκπομπές μεγάλης ακροαματικότητας και συνέχισε τις υβριστικές και συκοφαντικές επιθέσεις κατά του Ελευθεροτεκτονισμού. Απ’ όσα γνωρίζουμε ουδεμία τεκτονική δύναμη αντέδρασε με οποιοδήποτε τρόπο. Η τεκτονική ιστορία μας πληροφορεί ότι σε κάθε παρόμοια περίπτωση οι τεκτονικές αρχές εκδήλωναν άμεσα σοβαρότατες αντιδράσεις προκειμένου όχι μόνο να παύσουν οι άδικοι επιθέσεις αλλά και δια να ενημερωθούν περί του Τεκτονισμού οι απληροφόρητοι πολίτες. Σήμερα που βρισκόμαστε σε εποχή γενικευμένης κρίσης, όπου εκκολάπτονται και εμφανίζονται συνεχώς αλυτρωτικές και συνομωσιολογικές θεωρίες αποδίδουσες στον Ελευθεροτεκτονισμό κάθε κακό, οι τεκτονικές διοικήσεις κοιμόνται μακαρίως τον ύπνο της εσωστρέφειας και της πρωτοφανούς ανικανότητας και δυστυχώς δικαιώνουν συνεχώς την αυστηρή κριτική μας. Δημοσιεύουμε τελείως ενδεικτικά απόκομμα της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ της 1.3.1909 όπου περιέχεται άρθρο του τότε Υπάτου Μεγάλου Ταξιάρχου Εμμ. Γαλάνη, περί τεκτονισμού (χρησιμοποιεί τον σωστό όρο «ελευθεροτεκτονική»). Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε εξ αφορμής και σε απάντηση επιθέσεων όχι Επισκόπου μεγάλης πόλεως, αλλ’ ενός ιεροκήρυκα του Βόλου, το 1909 και όχι το 2010. Αθήνα Δεκέμβρης 2010 Καθηγητής Σπήλιος Αναγνωστόπουλος